Helft jongeren krijgt 90 suikerklontjes per week binnen via suikerhoudende dranken

• Gezonde voedselomgeving
• Nieuws

Nederlandse jongeren drinken overmatig veel suikerhoudende dranken: gemiddeld 9,5 glazen per week. De helft drinkt gemiddeld 16,5 glazen per week, zo blijkt uit nieuw onderzoek naar het gebruik van suikerhoudende dranken onder jongeren van 12 tot 16 jaar, door de Vrije Universiteit Amsterdam (VU), GGD Amsterdam en Ipsos I&O. De hoge consumptie is zorgelijk. Overal, in de supermarkt, online en op straat worden jongeren verleid tot het drinken van suikerhoudende dranken. Zij zien het als normaal, terwijl grote hoeveelheden suiker het risico op overgewicht, obesitas en diabetes type 2 vergroten. Wie meer dan 7 glazen per week drinkt, loopt als 'grote drinker' aantoonbaar extra risico. Nu al heeft 1 op de 7 kinderen overgewicht of obesitas. De GGD Amsterdam, de onderzoekers van VU en De Gezonde Generatie doen de dringende oproep tot stevig preventiebeleid, te beginnen met de invoering van een gedifferentieerde verbruiksbelasting, ofwel een slimme suikertaks.

De omgeving is van grote invloed op hoeveel suikerhoudende dranken jongeren drinken. Deze dranken zijn goedkoop, overal verkrijgbaar en sterk zichtbaar: op school en via promoties en reclames. Ook de thuisomgeving is bepalend. Jongeren drinken wekelijks 11 glazen meer als suikerhoudende dranken thuis altijd aanwezig zijn, dan bij jongeren bij wie het nooit in huis is. Deze factoren leiden tot een zeer hoge suikerinname: jongeren die veel van deze dranken nuttigen, krijgen alleen al via deze weg wekelijks 90 suikerklontjes binnen, terwijl de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) als richtlijn gemiddeld ongeveer 62 suikerklontjes per week als maximum hanteert.

Jongeren zijn opvallend duidelijk over wat hen zou helpen om minder suikerhoudende dranken te drinken: 85% zegt het niet meer te kopen als de prijs boven de €3,- uitkomt. De WHO benadrukt dat een prijsverhoging een effectieve maatregel is om het gedrag te beïnvloeden en de gezondheid te bevorderen. De supermarkt blijkt ook een sleutelrol te hebben: het is de belangrijkste plek waar jongeren deze drankjes kopen en waar prijsprikkels het meeste effect hebben. Rian Pepping, onderzoeker aan de VU: “Dit onderzoek laat zien dat prijs en beschikbaarheid een grote rol spelen in de drankkeuzes van jongeren. Als we willen dat jongeren gezonder leven, moeten we de omgeving anders inrichten en niet blijven wijzen op individuele verantwoordelijkheid.”

Oproep aan de Tweede Kamer: neem als eerste stap de slimme suikertaks aan

In het coalitieakkoord wordt ingezet om per 2030 een heffing op basis van het suikergehalte in eten en drinken in te voeren. De Gezonde Generatie, een samenwerking van 23 gezondheidsfondsen, roept de politiek op om nu al te kiezen voor een eerste stap, namelijk de slimme suikertaks op suikerhoudende dranken. Dan ligt er in 2027 al een wet die producenten stimuleert gezondere dranken te maken, zodat consumenten betaalbare, gezondere keuzes hebben. Zo verminderen we de verkoop van suikerhoudende dranken, verlagen we het suikergehalte in dranken en kunnen de opbrengsten van de slimme suikertaks direct worden ingezet voor andere preventiemaatregelen.

Wereldwijd hebben meer dan 100 landen een suikertaks ingevoerd. Diena Halbertsma, woordvoerder van de Gezonde Generatie: “Als we willen dat onze kinderen gezond kunnen opgroeien, dan is dit hét moment om door te pakken. Jongeren geven zelf aan dat als suikerhoudende dranken duurder zouden zijn, ze het minder of zelfs helemaal niet zouden kopen. De Tweede Kamer heeft nu de kans om die oproep serieus te nemen en te kiezen voor een slimme suikertaks. Elke dag dat we wachten met wetgeving lopen kinderen het risico om ziek te worden.”

Over het onderzoek

Dit is het eerste landelijke, kwantitatieve onderzoek naar consumptie van suikerhoudende dranken onder jongeren in Nederland. Het onderzoek is uitgevoerd met steun van het Diabetes Fonds, GGD Amsterdam en VU Amsterdam en recent gepubliceerd in BMC Public Health: Sugar- sweetened beverages: consumption, purchasing behaviour, and opinions about policy measures in a nationally representative panel of Dutch secondary school adolescents.

Via Ipsos I&O Research is een representatieve steekproef getrokken. De jongeren zijn random geselecteerd en de data zijn gewogen op geslacht, leeftijd en schooltype, zodat de groep in het onderzoek lijkt op de hele Nederlandse bevolking van 12 tot 16-jarigen.

De berekening van het aantal suikerklontjes is gebaseerd op de gemiddelde suikerinname via suikerhoudende dranken. Daarbij is uitgegaan van gemiddeld 5,5 suikerklontjes per glas, omdat in het onderzoek verschillende typen suikerhoudende dranken zijn samengenomen (zoals frisdrank, vruchtensap en sportdrank). Aangezien jongeren vooral reguliere frisdrank drinken (zoals cola), kan ook worden gerekend met 6,6 suikerklontjes per glas (10,6 gram suiker per 250 ml), in dat geval zou de wekelijkse inname uitkomen op 100+ suikerklontjes voor grootverbruikers.

WHO adviseert om max 5% uit vrije suikers binnen te krijgen. Dat staat gelijk aan gemiddeld 35,5 gram suiker voor jongeren. 1 suikerklontje is 4 gram, dus ruim 8 suikerklontjes. Dus 62 suikerklontjes per week.